آثار گذشته خود را به اين زبان درآوردند و هم آن را در اين دوره وسيله بيان عواطف و انديشه‌هاى خود در عالم اسلام قرار دادند . ديگر اينكه تحول و پيشرفت زبان و ادبيات عربى در محيطى صورت گرفت ، كه بر خلاف آنكه بعضى از نويسندگان شتاب‌زده تصور كرده‌اند ، يك محيط عربى خالص نبوده ، بلكه محيطى بوده است متشكل از اقوام مختلف كه دو قوم اصلى آن را اعراب و ايرانيان تشكيل مىداده‌اند ، و همين دو قوم بوده‌اند كه بيش از همه زندگى فكرى و سياسى و اجتماعى آن عصر را تحت تأثير قرار داده‌اند . آغاز تحوّل در فرهنگ و ادب عربى تحول ادبى و فرهنگى زبان عربى از هنگامى شروع شد كه مركز خلافت به سرزمين عراق يعنى مركز دولت ساسانى كه به همين سبب دل ايرانشهر خوانده مىشد ، منتقل شده بود . منطقهء بغداد ، كه در زمان منصور با بناى مدينة السلام وسعت يافت و پايتخت دولت عباسى گرديد ، در دورهء ساسانيان هم بىنام و آوازه نبود . اين محل با همين نام يكى از تفرج‌گاههاى حومهء تيسفون پايتخت دولت ساسانى بود ، و برخى از پادشاهان و بزرگان آن دولت هم در آنجا كاخها و باغهاى متعدد داشتند . اين محل را با تيسفون پايتخت دولت ساسانى در آن روز تقريبا همان فاصله و نسبت بود كه امروز شهرستان كرج با تهران پايتخت كنونى ايران دارد . بغداد در دورهء ساسانيان داراى اين خصوصيت هم بود كه هر ساله در فصلى معين يك بازار بزرگ تجارتى به مدت يك ماه در آنجا تشكيل مىشد ، و از بسيارى از شهرهاى دور و نزديك ايران بازرگانان با كاروانهاى بزرگ و پر از كالا براى دادوستد به آنجا روى مىآوردند . اين بازار را در تاريخ آن روزگار خاصيت و شهرتى به سزا بود ، و تا اواخر قرن اول اسلامى هم گاه‌گاه نشانى از آن